Trong bối cảnh thông tin bùng nổ, thách thức của truyền thông không còn là truyền tải bao nhiêu nội dung, mà là người xem ghi nhớ được bao nhiêu. Trải nghiệm nhập vai đang trở thành lời giải mới cho bài toán này.
Vì sao trải nghiệm nhập vai giúp ghi nhớ tốt hơn?
Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng trải nghiệm nhập vai và tương tác đa giác quan giúp con người ghi nhớ thông tin vượt trội so với cách tiếp nhận thụ động. Theo PwC ghi nhận người học trong môi trường VR có mức kết nối cảm xúc cao hơn 3,75 lần so với lớp học truyền thống — yếu tố cảm xúc này đóng vai trò then chốt trong việc hình thành ký ức dài hạn.
Song song, các nghiên cứu trong lĩnh vực Museum Studies cho thấy không gian triển lãm có yếu tố tương tác giúp tăng khoảng 40% khả năng ghi nhớ thông tin so với trưng bày tĩnh. Trên phương diện khoa học nhận thức, các công trình về Embodied Cognition công bố trên các tạp chí học thuật quốc tế như MDPI và ScienceDirect khẳng định việc kết hợp quan sát, hành động và tương tác đa giác quan tạo ra nhiều liên kết thần kinh hơn, giúp thông tin được lưu trữ sâu và bền vững hơn. Chính vì vậy, các mô hình trải nghiệm nhập vai (immersive experience) thường mang lại khả năng ghi nhớ cao hơn 3–5 lần so với hình thức truyền tải truyền thống.
Trải nghiệm tương tác giúp người học tăng mức độ và khả năng ghi nhớ chủ động
Cơ chế đứng sau hiệu quả này rất rõ ràng: khi cảm xúc và hành động cùng tham gia vào quá trình tiếp nhận thông tin, não bộ tạo ra nhiều liên kết thần kinh hơn, từ đó chuyển thông tin ngắn hạn thành ký ức dài hạn. Trải nghiệm không còn là dữ liệu đi qua trí nhớ, mà trở thành một phần của câu chuyện cá nhân người tham gia.
Trải nghiệm nhập vai và xu hướng toàn cầu
Những nguyên lý khoa học này đã được kiểm chứng rõ ràng trong thực tiễn triển lãm quốc tế.
Tại Science Museum (Anh), việc tích hợp màn hình cảm ứng, trình diễn đa phương tiện và các mô phỏng tương tác đã giúp mức độ tham gia của khách tham quan tăng mạnh, đồng thời cải thiện đáng kể trải nghiệm tổng thể và sự hài lòng so với mô hình trưng bày tĩnh truyền thống.
Science Museum (London) tích hợp màn hình cảm ứng và mô phỏng tương tác giúp tăng mức độ tham gia và sự hài lòng của khách tham quan.
Các nghiên cứu tại Hàn Quốc cho thấy khi người tham quan được chủ động điều khiển trải nghiệm thông qua công nghệ tương tác, mức độ hài lòng tăng lên rõ rệt và kéo theo sự gắn bó lâu dài với điểm đến. Điểm chung của các mô hình này là biến người xem từ vị thế quan sát thụ động thành người tham gia trực tiếp vào nội dung – yếu tố then chốt giúp nâng cao cảm xúc, khả năng ghi nhớ và hiệu quả truyền tải thông tin trong không gian triển lãm hiện đại.
Triển lãm di sản tại Hàn Quốc ứng dụng công nghệ tương tác cho phép khách chủ động điều khiển trải nghiệm.
Việt Nam bắt đầu bùng nổ ứng dụng tương tác & trải nghiệm nhập vai
Công nghiệp triển lãm Việt Nam đang tăng tốc trở lại, với hàng trăm sự kiện chuyên ngành mỗi năm, nhiều chương trình thu hút hàng chục nghìn lượt khách và doanh nghiệp quốc tế. Xu hướng chuyển từ trưng bày tĩnh sang không gian trải nghiệm công nghệ đang tái định hình tiêu chuẩn tổ chức. Trong bối cảnh đó, ADT là đơn vị tiên phong triển khai các giải pháp immersive cho thương hiệu trong nước và quốc tế.
Tiêu biểu, tại Triển lãm thành tựu khoa học – công nghệ “The New Energy” kỷ niệm 50 năm Petrovietnam, ADT phát triển mô hình trải nghiệm nhập vai, chuyển hóa tri thức chuyên sâu thành kịch bản tương tác chính xác và trực quan tại ba không gian tiêu biểu gồm: Nhà máy thông minh (vận hành nhà máy trong môi trường VR), Bản sao số địa tầng (digital twin mô phỏng khoan biển sâu) và Huyết mạch năng lượng xanh (điều phối phân phối năng lượng với trợ lý AI).
Trải nghiệm tour tham quan, nhập vai trở thành 1 kỹ sư để tương tác trên bảng điều khiển, vận hành Nhà máy thông minh trong môi trường VR.
Trải nghiệm nhập vai nhân viên điều phối tại trung tâm điều hành hiện đại, chịu trách nhiệm đảm bảo dòng chảy năng lượng cho khu công nghiệp phức hợp.
Trải nghiệm công nghệ “bản sao số” (digital twin), cho phép mô phỏng và điều hành hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên công nghiệp – năng lượng từ những vùng biển sâu nhất.
Các trải nghiệm nhập vai còn được ADT tiên phong ứng dụng với hàng loạt sự kiện lớn: đồng hành cùng Viettel ứng dụng tại MWC 2025 với Trải nghiệm nhập vai VR Data Center và mô phỏng tình huống an ninh mạng, trải nghiệm nhập vai khám phá Thành phố thông minh tại Đại hội Thành Uỷ thành phố Hà Nội 2025,…
Khu vực trải nghiệm VR – Cinematic tại Đại hội Thành uỷ Thành phố Hà Nội
Kết luận
Từ các nghiên cứu khoa học về ghi nhớ, những mô hình triển lãm tương tác quốc tế cho đến thực tiễn triển khai tại Việt Nam, có thể thấy trải nghiệm nhập vai và công nghệ tương tác không còn là yếu tố trang trí, mà đã trở thành công cụ chiến lược trong việc truyền tải tri thức và xây dựng ký ức lâu dài cho người tham gia. Đây cũng chính là hướng đi đang định hình tương lai của các không gian triển lãm, giáo dục và truyền thông: nơi công nghệ không chỉ để trình diễn, mà để tạo ra sự thấu hiểu bền vững và giá trị dài hạn cho người tham dự.
